Wat is lens flare?

Wat zijn de oorzaken van lens flare?

De hoek waaronder licht je lens binnenkomt, speelt een belangrijke rol bij het ontstaan van lens flare. Wanneer licht onder een specifieke hoek invalt, kan het meerdere keren binnen in de lens reflecteren. Dit leidt tot:

• lichtvlekken of strepen in je beeld
• verlies van contrast
• storende elementen in je compositie

Hoewel dit soms een artistiek effect kan geven, is het in de meeste gevallen ongewenst.

Ook de kwaliteit van de lens beïnvloedt de kans op flare:

• Hogere kwaliteit lenzen zijn vaak voorzien van speciale coatings op de glaselementen die interne reflecties minimaliseren.
• Goedkopere of oudere lenzen missen deze coatings vaak, waardoor lens flare sneller ontstaat.
• Toch heb je niet altijd een dure lens nodig. Een slimme benadering van licht en compositie kan al veel voorkomen.

Wil je lens flare vermijden of juist creatief inzetten? Let dan op het volgende:

• Gebruik een zonnekap om direct licht te blokkeren.
• Draai lichtjes met je camera om de invalshoek van het licht te veranderen.
• Zet een hand, kaart of ander object tussen de lichtbron en je lens.

In sommige gevallen kan een bewust geplaatste lens flare je beeld juist extra sfeer en karakter geven.

Wanneer is lens flare gewenst?

In zowel fotografie als film kan lens flare een gevoel van sfeer, warmte of zelfs nostalgie oproepen. Denk aan een gouden zonnestraal die subtiel je beeld binnenkomt tijdens een romantische zonsondergang of aan fel tegenlicht dat een avontuurlijk gevoel meegeeft aan een actiefoto. Door te experimenteren met dit lichteffect, kun je beelden creëren die nét dat beetje extra gevoel of karakter hebben.

Een veelgebruikt moment om met lens flare te werken is wanneer de zon laag staat. ’s Ochtends vroeg of tegen de avond. Zet je onderwerp deels voor de zon en laat deze net over de schouder of het hoofd van je onderwerp piepen. Hierdoor ontstaat een natuurlijke gloed met lens flare die het beeld versterkt in plaats van verstoort. Ook bij contrastrijke stadsscènes kan een fel lichtpunt op de horizon een levendig detail worden, zeker in zwart-witfotografie waar het spel van licht en contrast de sfeer bepaalt.

In videografie wordt lens flare regelmatig als stijlmiddel gebruikt. Denk aan speelfilms waarin een intense scène extra wordt versterkt door het gebruik van zonlicht dat net in beeld schijnt. Het creërt een gevoel van realisme en intensiteit.

Wanneer is lens flare ongewenst?

Lens flare kan artistiek en sfeervol zijn, maar soms werkt het juist tegen je compositie in. Dat gebeurt vooral wanneer het de scherpte, het contrast en de details in je beeld aantast. In situaties waarin precisie belangrijk is, bijvoorbeeld bij portretfotografie, productfotografie of architectuur fotografie kan lens flare als storend worden ervaren. Een lichte waas of kleurzweem over het onderwerp haalt dan de scherpte weg die je juist zo hard nodig hebt.

Ook bij landschapsfotografie in de vroege ochtend of vlak voor zonsondergang kan er lens flare ontstaan, vooral als je rechtstreeks naar de zon fotografeert. Die schitteringen kunnen dan net over een belangrijk onderdeel van je foto vallen: de ogen van een model, het silhouet van een boom, of een detail in een gebouw. Daardoor raakt je compositie uit balans, verliezen kleuren hun kracht en worden schaduwen minder gedefinieerd.

1. Let op de positie van de lichtbron

De hoek waaronder het licht je lens bereikt is essentieel. Fotografeer je in de richting van een sterke lichtbron, zoals de zon bij zonsopkomst of -ondergang, dan is de kans op flare aanzienlijk groter. Probeer daarom:

• je camerahoek iets te verleggen, zodat de zon net buiten het kader valt.
• de lichtbron te laten blokkeren door een object zoals een boom, gebouw of paal.
• kleine aanpassingen in je compositie te maken, die kunnen al veel verschil maken.

2. Gebruik een zonnekap

Een zonnekap is een van de eenvoudigste en effectiefste hulpmiddelen tegen lens flare. Deze bevestig je rechtstreeks op de lens en helpt bij het afschermen van invallend licht.

• Werkt goed tegen licht van opzij of van boven
• Handig bij buitenfotografie én binnen met fel kunstlicht
• Geen zonnekap bij de hand? Gebruik je hand of een ander object om schaduw te creëren (let wel op dat deze niet in beeld komt)

3. Kies de juiste lens en houd deze schoon

Niet alle lenzen zijn gelijk gevoelig voor flare. Moderne lenzen zijn vaak uitgerust met coatings die interne reflecties verminderen.

• Investeer indien mogelijk in lenzen met antireflectiecoatings
• Controleer je lens regelmatig op vuil: stof, vet of vingerafdrukken kunnen flare versterken
• Reinig je lens voorzichtig met een microvezeldoek of lensreinigingsmiddel